Συμβαίνει συχνά. Κάποιος κάνει τις ετήσιες εξετάσεις αίματος, παίρνει τα αποτελέσματα στο κινητό και, ανάμεσα σε δεκάδες γραμμές, βλέπει μια τιμή με αστερίσκο ή με έντονα γράμματα. Η πρώτη αντίδραση είναι σχεδόν πάντα η ίδια: μια γρήγορη αναζήτηση στο ίντερνετ, που καταλήγει σε σελίδες για νεφρική ανεπάρκεια και σε ένα βράδυ χωρίς ύπνο. Η πραγματικότητα, τις περισσότερες φορές, είναι πιο ήπια και πιο σύνθετη.
Ένας δείκτης, όχι μια διάγνωση
Η κρεατινίνη είναι ένα προϊόν του φυσιολογικού μεταβολισμού των μυών. Παράγεται συνεχώς στο σώμα και απομακρύνεται κυρίως μέσω των νεφρών. Για αυτό οι γιατροί τη χρησιμοποιούν ως έναν από τους δείκτες για το πόσο καλά φιλτράρουν οι νεφροί. Όταν η λειτουργία τους μειώνεται, η κρεατινίνη τείνει να ανεβαίνει στο αίμα.
Το «τείνει» είναι σημαντικό. Μια μεμονωμένη τιμή ελαφρώς πάνω από το όριο του εργαστηρίου δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι νεφροί έχουν πρόβλημα. Τα φυσιολογικά όρια διαφέρουν ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες, σε νέους και ηλικιωμένους, ακόμη και από εργαστήριο σε εργαστήριο. Γι’ αυτό η σωστή ερμηνεία γίνεται πάντα από γιατρό, που βλέπει το σύνολο και όχι έναν αριθμό απομονωμένο.
Παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν την τιμή
Υπάρχουν αρκετά καθημερινά πράγματα που μπορούν να ανεβάσουν προσωρινά την τιμή, χωρίς να υπάρχει νεφρική νόσος. Ένα από τα πιο συνηθισμένα είναι η μυϊκή μάζα. Άνθρωποι που γυμνάζονται συστηματικά ή έχουν από τη φύση τους περισσότερους μύες μπορεί να έχουν κρεατινίνη στο ανώτερο όριο ή λίγο πάνω από αυτό. Η έντονη άσκηση τις μέρες πριν από την αιμοληψία μπορεί επίσης να παίξει ρόλο, όπως και ορισμένα συμπληρώματα που χρησιμοποιούν όσοι κάνουν βάρη.
Η αφυδάτωση είναι ένας ακόμη συχνός λόγος. Αν κάποιος ήπιε λίγα υγρά, είχε πυρετό ή γαστρεντερίτιδα, οι τιμές μπορεί να είναι παροδικά αυξημένες. Ένα πολύ πλούσιο σε κρέας γεύμα την προηγούμενη μέρα ή ορισμένα φάρμακα ενδέχεται επίσης να επηρεάσουν το αποτέλεσμα. Όποιος θέλει να καταλάβει πώς ερμηνεύονται οι διαφορετικές τιμές μπορεί να διαβάσει έναν αναλυτικό οδηγό για την κρεατινίνη και τους παράγοντες που την επηρεάζουν, αλλά τίποτα δεν αντικαθιστά τη συζήτηση με τον θεράποντα γιατρό.
Συχνά το πρώτο βήμα είναι απλώς να επαναληφθεί η εξέταση, σε συνθήκες καλής ενυδάτωσης και χωρίς έντονη άσκηση τις προηγούμενες μέρες. Ο γιατρός μπορεί επίσης να κοιτάξει τον εκτιμώμενο ρυθμό σπειραματικής διήθησης, που συνήθως αναγράφεται δίπλα στην κρεατινίνη και λαμβάνει υπόψη ηλικία και φύλο. Μπορεί να ζητήσει γενική εξέταση ούρων ή άλλους δείκτες, ώστε να σχηματίσει πληρέστερη εικόνα.
Αυτό που έχει ιδιαίτερη αξία είναι η πορεία στον χρόνο. Μια τιμή που παραμένει σταθερή για χρόνια λέει άλλη ιστορία από μια τιμή που ανεβαίνει σταδιακά. Γι’ αυτό είναι χρήσιμο να κρατά κανείς τις παλιές του εξετάσεις και να τις έχει μαζί του στο ραντεβού.
Άνθρωποι με διαβήτη, υπέρταση ή οικογενειακό ιστορικό νεφρικής νόσου καλό είναι να παρακολουθούνται πιο τακτικά, πάντα σε συνεννόηση με τον γιατρό τους. Αν μια αυξημένη τιμή επιβεβαιωθεί, ο νεφρολόγος είναι ο ειδικός που μπορεί να εξετάσει τι συμβαίνει και αν χρειάζεται κάποια παρέμβαση.
Η κρεατινίνη, τελικά, δεν είναι ούτε καθησυχαστική ούτε τρομακτική από μόνη της. Είναι μια πληροφορία. Και όπως κάθε πληροφορία, αποκτά νόημα μόνο όταν τη δει κάποιος που ξέρει να τη διαβάσει.
Βασιλειάδου Σουζάνα, Διαιτολόγος-Διατροφολόγος
Π. Κωστόπουλου 6 , 4ο όροφος, Σέρρες
Τηλ. 69747171752 // Mail: souzivasileiadou@gmail.com
Insta,fb, tiktok: ΔιατροφήΣου (@diatrofisou)